Inspiratie van Vincents geboorteplek - De Telegraaf

    18 januari 2022
    Inspiratie van Vincents geboorteplek - De Telegraaf

    Een maand lang wonen en werken op de Brabantse geboortegrond van Vincent van Gogh. Dat biedt het Van Gogh AiR programma in Zundert. De afgelopen tien jaar maakten al 150 kunstenaars uit binnen- en buitenland gretig gebruik van dit Artist in Residency aanbod. Een keuze uit de schilderijen, beelden, foto’s en installaties die zij er maakten, is nu onder de titel Vanwege Vincent bijeen gebracht in een rijkgeïllustreerd boek en in het Stedelijk Museum Breda.

    Vincent van Gogh koesterde een droom. In het Gele huis in het Zuid-Franse Arles hoopte hij zijn ’studio van het zuiden’ te kunnen realiseren: een plek waar kunstenaars elkaar kunnen inspireren en samenwerken. De schilder zou een gat in de lucht springen als hij wist dat in zijn geboorteplaats Zundert zijn ideaal postuum vorm heeft gekregen, dankzij het VanGoghHuis dat in de oude kosterwoning, naast het kerkje waar de vader van de kunstenaar predikte, een gastatelier inrichtte voor zowel jonge talenten, als gevestigde namen.

    Ze kunnen er bijna letterlijk in het voetspoor van Vincent stappen. In het dorp, rondom de kerk, maar ook op de Buisse Heide, waar Van Gogh als kind met zijn broer Theo uren rondzwierf om vogels te kijken. Achter de kosterswoning is door vrijwilligers ook een moestuin aangelegd, precies op de plek waar de familie Van Gogh ook groente, fruit en bloemen kweekte. Natuurlijk ontbreken de zonnebloemen niet, ook is er een dahliatuin aangelegd, met soorten die ook in zijn tijd hier bloeiden.

    De sobere sfeer van het gastatelier is nagebootst in de expositieruimte, de tentoonstellingsmakers hebben een vleugje Zundert naar Breda gehaald. Een schilderij van de hand van de meester zelf ontbreekt. Maar zijn geest waart er beslist rond. Van Gogh is aanwezig in de citaten op de wand en in de vorm van een audiotour, waarin diverse spoken word artists fragmenten uit zijn brieven voordragen. Daarnaast komen alle thema’s die zo belangrijk waren in zijn werk terug in die van de hedendaagse kunstenaars: zijn liefde voor de natuur, zijn relatie met het geloof, de zelfportretten, de dood.

    Voor de museumbezoeker is het genieten. Er zijn prachtige werken bij. Zoals de semi-abstracte bloemenweelde en bloesemtak die Reinoud van Vught schilderde in 2008. Of de even imposante als trieste regenlucht die Robert Zandvliet maakte in herinnering aan Auvers-sur-Oise, de plek waar Van Gogh in 1890 zelfmoord pleegde. Fascinerend is ook de fragiele sculptuur van het duo Heringa en Van Kalsbeek, waarvoor het tweetal ook inspiratie vond in het befaamde bloemencorso van Zundert dat op de Unesco-lijst voor immaterieel werelderfgoed staat.

    Eveneens indruk maakt de interpretatie van Vincents boomwortels die de Argentijnse kunstenares Diana Roig onlangs schilderde. Een ware kleurexplosie, net als haar versie van zijn Starry Night uit 2018, die helaas nu niet in Breda kan worden getoond. Want dit enorme doek werd aangekocht door het Ministerie van Buitenlandse Zaken en siert de Nederlandse ambassade in Rome.

    Stijn Peeters vindt verwantschap bij Van Gogh, door oog te hebben voor de werkende mens, maar ook voor hen die het minder getroffen hebben in het leven. Vincent portretteerde niet de beau monde, maar ruwe mijnwerkers, prostituees, boeren zaaiend op hun akker of aardappelen etend. Peeters is behept met een minstens zo sociaal inlevingsvermogen en tekent vluchtelingen die een zware last dragen.

    De Amsterdamse Carmen Schabracq maakte een kleurrijk zelfportret in de stijl van Van Gogh, compleet met muts, verbonden oor en rokende pijp in de mond. Koen Vermeule liet zich in Zundert leiden door droombeelden over Vincent. Hij schilderde een rossige man met strooien hoed in zwart pak, stil liggend op de grond te midden van witte bloesemblaadjes. Hij lijkt dood. Maar de Japanse titel Yume no uchi, dat ’In een droom’ betekent wijst op iets anders: een visioen, een herinnering, een wens de meester te ontmoeten.

    Beeldhouwer Tom Claassen weet een glimlach te ontlokken bij de bezoeker door met weinig middelen de slaapkamer van Vincent van Gogh te verbeelden. Van hout maakte hij een eenvoudige figuur die op de rand van een bed zit: met een beetje fantasie kan men er Vincent inzien die op zijn schildersvriend Gauguin wacht. Naast het ruwe hout steekt het schilderij Van Gogh und Maurer van Rainer Fetting fel af. De Duitse schilder, een van de zogenaamde ’Neue Wilde’ die in de jaren ’80 voor de herwaardering van de figuratieve schilderkunst pleiten, heeft op dit moment een solotentoonstelling van zijn werk in het Vincent van GoghHuis.

    De catalogus is nu al te koop bij de boekhandel, de expositie te zien na de lockdown t/m 1 mei 2022

    Foto: John Tromp

    Blijf op de hoogte via onze nieuwsbrief